فلسفه

کتاب خودآموز فلسفه

مل تامپسون

خودآموز فلسفه (Philosophy) نوشته‌ی مل تامپسون (Mel Thompson) است. به احتمال زیاد شما هم گاه با پرسش‌های به ظاهر ساده‌ای روبه‌رو شده‌اید که پاسخ دادن به آنها برایتان دشوار بوده است. پرسش‌هایی از این قبیل که «ما از کجا آمده‌ایم؟»، «زندگی یعنی چه؟»، «روح چیست؟»، «آیا لاک‌پشت‌ها هم روح دارند؟»، «چرا آدم‌ها با یکدیگر زندگی می‌کنند؟»، «وطن یعنی چه؟»، «چرا بعضی‌ها در زندان زندگی می‌کنند؟»، «از کجا می‌فهمیم که کاری خوب است یا بد؟» و…

از جمله کارکردهای اصلی فلسفه، روشن‌سازی و آزمون و سنجش اندیشه‌ها و به‌ویژه زبان است. فلسفه به انسان کمک می‌کند که روشن‌تر و واضح‌تر فکر کرده و افکارش را دقیق‌تر بیازماید. به‌علاوه، بتواند با ابهام کمتری آنها را به دیگران منتقل نماید؛ که نتیجه آن گرفتن تصمیم‌های بهتر در عرصه زندگی فردی و اجتماعی است. به‌عنوان مثال، با استفاده از فلسفه می‌توان به بی‌معنی و مهمل بودن برخی گزاره‌ها، به‌رغم ظاهر جذاب و فریبنده احتمالی، پی برد.

مل تامپسون، پژوهشگر حوزه فلسفه می‌کوشد روش درست رویارویی ما با این پرسش‌ها را آموزش دهد. خودآموز فلسفه کتابی است مقدماتی در زمینه فلسفه عمومی که شما را با کلیات و ساختار کلی علم فلسفه آشنا می‌کند. «چه چیزهایی را می‌توان شناخت»، «فلسفه‌ی دین»، «ذهن و جسم»، «فلسفه‌ی علم»، «فلسفه‌ی اخلاق»، «فلسفه و سیاست» و «دورنمای فلسفه‌ی امروز» عناوین فصل‌های کتاب‌اند.


خرید کتاب خودآموز فلسفه اثر مل تامپسون


»» در توضیحات پشت جلد آمده است

«چه چیزهایی را می‌توانیم درباره‌ی جهان یا خودمان با قطعیت بدانیم؟ آیا می‌توان وجود خدا را اثبات کرد؟ ارتباط بین ذهن و جسم چگونه است؟ عدالت چیست؟ جامعه چگونه باید سازمان داده شود؟ این کتاب درآمدی است بر آرای فیلسوفان بزرگ در پاسخ به این سوال‌ها. در این کتاب مختصر و مفید مسائل محوری فلسفه و اصطلاحات اصلی آن از دوران کهن تا امروز مطرح می‌شود.»

»» درباره مل تامپسون

مل تامپسون (زاده ۱۹۴۶ در انگلستان) یک فیلسوف، استاد دانشگاه، نویسنده، معلم، منتقد و فعال اجتماعی بریتانیایی است. او که در بریتانیا به دنیا آمد و تحصیل کرد در سال ۱۹۷۹ دکترای فلسفه گرفت و از آن زمان تا کنون به تدریس و تألیف اشتغال داشته است. تامپسون کتاب‌های زیادی در مورد فلسفه و اخلاق نوشته و کتاب‌های او به زبان‌های زیادی ترجمه شده‌اند. در ایران چندین کتاب از تامسون ترجمه شده‌اند که از جمله آنها می‌توان از کتاب فیلسوفان بدکردار نام برد که تامپسون به همراه نایجل راجرز نوشته است. این کتاب از نظر رویکرد آن کتابی منحصر به فرد است.
معرفی کتاب »» کتاب فلسفه برای زندگی

جملات زیبا از کتاب خودآموز فلسفه

 

»» جملات زیبا از کتاب خودآموز فلسفه

چنین به‌نظر می‌رسد که ما انسانها زندگی را با کنجکاویهای فلسفی شروع می‌کنیم اما به‌تدریج با عادت کردن به روزمره‌گی، حساسیتمان را نسبت به این پرسشهای «کودکانه!» از دست می‌دهیم.
شاید در نگاه اول، فلسفه و مسائل فلسفی یک موضوع تفننی و حاشیه‌ای در زندگی به‌نظر برسد، اما واقعیت این است که درک رایج از این مسائل و نحوه پاسخ ما به پرسشهای فلسفی نه‌تنها بر کلیه شئون زندگی و پیشرفت جوامع و کیفیت زندگی افراد تأثیر مستقیم و فراوان دارد، بلکه شاید بتوان ادعا کرد که نحوه پاسخ هر فرد به این پرسشها مبین شخصیت و میزان خردورزی اوست.
کما اینکه حضرت مولوی می‌فرماید:
ای برادر تو همان اندیشه‌ای
مابقی تو استخوان و ریشه‌ای

فلسفه ابدآ یکپارچه نیست و فیلسوفی وجود ندارد که کار او مقبول همگان بوده و مورد پرسش نباشد. فلسفه یک فعالیت است. از قضا فعالیتی است که بیشتر از آنکه به پرسشها پاسخ دهد، موجب طرح پرسشهای دیگر می‌شود.

کسانی که طالب جواب‌های قطعی هستند، به احتمال زیاد فلسفه را ناامیدکننده خواهند یافت. ولی برعکس برای آن‌هایی که دائما پرسش می‌کنند و برای آزمایش و بهبود نظریاتشان آمادگی دارند، مسحورکننده و جذاب و ابزار مناسبی برای تقویت توانایی‌های ذهنی است.

هوسرل گفته معروفی دارد با این مضمون که اگر احساس می‌کنید توانایی توضیح مطلبی را ندارید، مطمئن باشید که آن را به‌طور کامل درک نکرده‌اید

اگر همه چیز مقید به تبعیت صِرف از یک سری قوانین علت و معلولی باشد، دیگر چه جایی برای نوعی هدفمندی، یا خدا، باقی می‌ماند؟

در فرهنگ فشرده آکسفورد، فلسفه چنین تعریف شده است: جستجوی شناخت یا حکمت، بخصوص آنچه که به واقعیت نهایی هستی یا کلی‌ترین اصول و ماهیت اشیاء و اندیشه‌ها و شناخت و ادراک بشری از پدیده‌های طبیعی و اخلاق مربوط می‌شود، که به ترتیب فلسفه طبیعی و فلسفه اخلاق خوانده می‌شود.

معروف است که در جنگ جهانی اول، در خط اول جبهه آلمان و بریتانیا، سربازان دو کشور در روز کریسمس از سنگرهایشان بیرون آمدند و فوتبال بازی کردند و به یکدیگر سیگار تعارف کردند. در واقع آنها برای چند ساعت از اینکه صرفاً نماینده ملتهایشان باشند، دست برداشتند و به عنوان انسانهای منفرد عمل کردند. البته بعداً به سنگرهایشان بازگشتند و به کشتن یکدیگر ادامه دادند.

موردی یا کلی؟
معجزه با استدلال کیهان‌شناختی و برهان صنع به گونه‌ای در تضاد است. نکته اساسی در برهانهای مذکور این است که جهان هستی دارای سازمانی است که نشان دهنده یک هدف کلی است. مبنای چنین استدلالهایی وجود نظم و قاعده است، چرا که تنها در سایه نظم و قانونمندی است که احساس وجود طرح و هدف آشکار می‌شود. اما معجزه، نظم و قانونمندی مستتر در ساختارهای کیهان‌شناختی را بهم ریخته و نوعی حس غیر قابل پیش‌بینی و دلبخواهی بودن در درک جهان هستی را تداعی می‌کند.

مطالعه یک متن فلسفی قدری با سایر متون و کتابها متفاوت است و حوصله بیشتری می‌طلبد و گاه برای درک بهتر مطلب لازم است جملات و واژه‌های کلیدی را چندباره خواند و روی برخی مفاهیم تأمل کرد. از ابوعلی سینا نقل کرده‌اند که پس از ۴۳ بار خواندن موفق به درک حکمت ارسطو شده است.

چنین به‌نظر می‌رسد که ما انسانها زندگی را با کنجکاویهای فلسفی شروع می‌کنیم اما به‌تدریج با عادت کردن به روزمرّگی، حساسیتمان را نسبت به این پرسشهای «کودکانه!» از دست می‌دهیم.
شاید در نگاه اول، فلسفه و مسائل فلسفی یک موضوع تفننی و حاشیه‌ای در زندگی به‌نظر برسد، اما واقعیت این است که درک رایج از این مسائل و نحوه پاسخ ما به پرسشهای فلسفی بر کلیه شئون زندگی و پیشرفت جوامع و کیفیت زندگی افراد تأثیر مستقیم و فراوان دارد.

بخش مهمی از فلسفه را فرایند تحلیل زبانِ مورد استفاده و معیارهای درستی نظریات تشکیل می‌دهد. در حالی که در علوم مختلف از «زبان مرتبه اول» استفاده می‌شود (مستقیمآ صحبت کردن در مورد مشاهدات فیزیکی، شیمیایی یا زیست‌شناختی)، فلسفه «زبان مرتبه دوم» (بررسی اینکه صحبت کردن در این موارد به چه معنی است) را مورد استفاده قرار می‌دهد.

بعضی از فلاسفه، با وجود آنکه می‌پذیرند که برخی افراد دارای تجارب خلسه‌ای هستند، اما معتقدند که نمی‌توان چنین تجاربی را نقطه شروع قرار داد و از آن یک واقعیت خارجی را نتیجه گرفت. در سال ۱۹۸۰ از ا.جِی. اِیر در مصاحبه‌ای با روزنامه آبزرور پرسیده شد: هنگام گوش دادن به موسیقی، ممکن است در آن چیزی باشد که نتوان آن را به صورت علمی تفسیر نمود، برای مثال یک حالت خلسه‌آور یا چیزی که نتوان آن را به‌طور کامل بیان کرد. او در پاسخ گفت:
من نمی‌خواهم تجارب زیبایی‌شناختی را تا حد چیزی کاملا قابل تبیین با اصطلاحات فیزیکی تقلیل دهم. اما فکر نمی‌کنم که این از هر اظهار نظری که در مورد خودتان بکنید، اسرارآمیزتر باشد.

در چه صورت، و در چه مرحله‌ای، یک طفل زاده نشده را می‌توان یک شخص در نظر گرفت؟-یک طفل زاده نشده دارای مغز است، اما قادر به برقراری ارتباط مستقیم نیست. آیا برای آنکه بتوان او را به عنوان یک انسان تمام در نظر گرفت، چنین ارتباطی لازم است؟ (و یا برای مثال موارد معلولیت شدید را در نظر بگیرید؛ آیا عدم ارتباط‌گیری موجب می‌شود که نتوان ایشان را جزء «مردم» به‌شمار آورد؟)-آیا یک نوزاد حتمآ باید به استقلال رسیده باشد، تا بتوان او را به عنوان یک شخص در نظر گرفت؟ اگر چنین باشد، آیا هنگامی که کاملاً متکی به دیگران هستیم، مثلاً روی تخت جراحی، دیگر انسان محسوب نمی‌شویم.

فلسفه یک فعالیت است. از قضا فعالیتی است که بیشتر از آنکه به پرسشها پاسخ دهد، موجب طرح پرسشهای دیگر می‌شود.

فلسفه علم روشهای مورد استفاده علم، یعنی چگونگی صورت‌بندی فرضیات و قوانین مستخرج از شواهد و زمینه‌هایی را که بر اساس آنها می‌توان ادعاهای علمی در مورد جهان را تحقیق نمود، مورد بررسی قرار می‌دهد.
فلسفه و علم در اصل با یکدیگر تقابل ندارند، بلکه از جنبه‌های مختلف فعالیتهایی موازی با یکدیگرند؛ چرا که هر دو آنها در پی فهم ماهیت جهان هستی و ساختارهای آن هستند. این کار در علوم مختلف با جمع‌آوری داده‌ها از حوزه خاص مربوطه و صورت‌بندی نظریات کلی به منظور درک آنها انجام می‌پذیرد، در حالی که توجه فلسفه به فرایند صورت‌بندی قوانین و چگونگی ارتباط آنها با یکدیگر در یک دید کلی معطوف است.

فلسفه سیاسی به طرح سؤالهایی در خصوص مفهوم عدالت، برابری، چگونگی سازمان یک حکومت و معنی دموکراسی می‌پردازد. در این فلسفه خیلی از اصطلاحات روزمره سیاسی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما در مقایسه با واژه‌های مورد استفاده در یک بحث سیاسی معمولی با تعمق و دقت بیشتری به آنها پرداخته می‌شود.

از دیدگاه افلاطون تعقل و آزادی انسان و زیستن بر اساس آن، نسبت به جایگاه اجتماعی و سیاسی دارای اولویت است. در واقع همانگونه که بعدها در کتاب جمهوری توضیح داده است، دستگاه عدلیه و ارگانهای حکومتی باید بر اساس تعقل پایه‌گذاری شود و حکومت باید از آن فیلسوفها باشد و آنها باید در پی به‌کارگیری تعقل بدون هیچگونه جانبداری خاص از فردی و یا طرز فکری باشند.

فیلسوف معاصر کارل پوپر، در بررسی روش رشد علم، بر این نکته تأکید نمود که یک نظریه برای آنکه حقیقتآ علمی محسوب بشود باید قابلیت و امکان نقض شدن داشته باشد. در واقع پیشرفت علمی نه با جمع کردن مثالهایی که یک نظریه را تأیید می‌کند، بلکه با یافتن موارد شکست آن صورت می‌پذیرد و شکست یک نظریه علمی منجر به تولد نظریه علمی بعدی می‌شود. این موضوع در مورد فلسفه هم صادق است و هر نسلی از فلاسفه اندیشه‌ها و عقاید تثبیت شده را مورد بررسی بیشتر قرار داده و با نشان دادن محدودیتها به تبیین نظریات جدید می‌پردازند.

عقاید و ارزشهای هر نسلی بر اساس نسل پیشین ساخته می‌شود؛ گاهی با دور ریختنها و تغییرات و گاهی با توسعه تدریجی و تقارب آرا.

هوسرل گفته معروفی دارد با این مضمون که اگر احساس می‌کنید توانایی توضیح مطلبی را ندارید، مطمئن باشید که آن را به‌طور کامل درک نکرده‌اید.

وجه مشترک مهم فلسفه دین با کل فلسفه آنست که عدم کفایت زبان در احاطه بر کل زندگی را نشان می‌دهد. اگر چه بخش اعظم آن به اندیشه «خدا» مربوط می‌شود، اما شبیه همین نوع بحثی را که در این فصل ارائه شد می‌توان در مورد مباحث مربوط به زیبایی‌شناسی (منظور از زیبایی و یا هنر چیست؟) یا اخلاقیات هم دنبال کرد.

با یک حساب سرانگشتی اگر نسبت بزرگی جهان هستی مرئی به کره خاکی خود را مانند نسبت کره زمین به یک دانه ارزن تصور کنیم، باز هم دچار خودبزرگ‌بینی وحشتناکی شده‌ایم!
درک این حقیقت که ما نه فقط مرکز عالم نیستیم، بلکه سیاره بسیار کوچکی هستیم در کهکشانی با میلیونها ستاره نظیر خورشید ما، که یکی از صد و چند میلیارد کهکشان را تشکیل می‌دهد، گرچه هر عاقلی را وادار به تجدیدنظر در خودبزرگ‌بینی بشر می‌کند، اما به‌نظر می‌رسد که زمان بیشتری مورد نیاز است تا این حقیقت بر جهان‌بینیها و دیدگاهها و اعتقادات رایج ما انسانها تأثیر بگذارد.

در هر صورت هدف فلسفه روشن ساختن افکار و مفاهیم و معنی زبان است. بدین ترتیب می‌توان ادعا کرد که «فلسفیدن» همان واضح و دقیق فکر کردن است.

در دوره‌ای ــ که از اوایل قرن بیستم شروع شد ــ گفته می‌شد که تنها وظیفه فلسفه روشن‌سازی و معنی کردن کلمات است. اعتقاد بر آن بود که همه مشکلات فلسفه ناشی از زبان است و با حل مسائل زبان‌شناختی باقی مسائل هم حل می‌شوند.

نکته اصلی که در این مرحله باید فهمیده شود این است که همه فلاسفه هرگز در مورد اینکه چه موضوعی دارای اهمیت فلسفیدن است و یا روش انجام و نیز نتایج آن با یکدیگر توافق ندارند.

حال کدام واقعی‌تر است؟ کدامیک باید راهنمای عمل باشد؟ عمل کردن به عنوان یک فرد و تعیین چارچوب تصمیمات سیاسی بر اساس آنچه که افراد جامعه می‌خواهند و یا اولویت دادن به «ملیت» و «طبقه»، ولو آنکه افراد جامعه در نتیجه آن رنج بکشند؟ این سؤال به مبحث اخلاق مربوط می‌شود. اما می‌توان جلوتر رفت و پرسید آیا ملتها واقعاً وجود دارند؟ آیا اصلاً چیزی به نام جامعه وجود دارد یا آنکه فقط آدمها و خانواده‌ها هستند. اینها پرسشهایی اساسی هستند که عواقب عملی مهمی در پی دارند.

هیوم هرگز ذهن را جز در افکاری که از آن عبور می‌کنند، نمی‌بیند. از بدو تولد تا مرگ با یک تغییر مداوم مواجه هستیم، و افکار امروزمان شکل‌دهنده ما در آینده است.
در طول زندگی، به هر تقدیر، تأثیر خود بر جهان پیرامونمان را بجای می‌گذاریم: با حرفهایی که می‌زنیم، کارهایی که انجام می‌دهیم و نقشهایی که می‌پذیریم. اینها هستند که داستان متغیر ما را شکل می‌دهند، و اینها هستند که شخصیت ما را از یک لحظه تا لحظه بعد تعریف می‌کنند.

ممکن است فلسفه نتواند بگوید که فلان چیز درست است یا غلط، اما می‌تواند زمینه را روشن سازد تا امکان تصمیم‌گیری فراهم گردد.

آقای جان شاند در مرورش بر فلسفه غرب، می‌نویسد: «مشخصه فلسفه آن است که مانند بسیاری موضوعات دیگر از یک نقطه شروع می‌شود، اما از آن هم عقب‌تر رفته و به ملزومات آن می‌پردازد. در مورد مسائل همیشگی برخاسته از زندگی و تفکر بحث می‌کند. یکی از جاذبه‌های فلسفه آن است که متفکران دوران و اعصار مختلف تاریخی را در تلاششان برای یافتن پاسخ همان پرسشهای بنیادی به یکدیگر پیوند می‌دهد.»

کل متافیزیک و دین، به دلیل آنکه گزاره‌های متافیزیکی و دینی نه یک موضوع منطقی هستند (که صدق آنها از تعریفشان نتیجه شود) و نه می‌توان آنها را توسط شواهد تجربی اثبات کرد، کاملاً «بی‌معنی» است.

دوازده سال پیش دوست عزیزم استاد گرانقدر زنده‌یاد دکتر سهراب علوی‌نیا در دانشگاه سوانزی انگلستان به من امانت داد. در آن هنگام او در دپارتمان فلسفه مشغول پژوهش بود و من در دوره پسادکتری در دانشکده عمران کار می‌کردم. همان‌گونه که او به‌درستی پیش‌بینی کرده بود، من هم این کتاب را بسیار جالب و هیجان‌انگیز یافتم و هر دو به این نتیجه رسیدیم که جای چنین کتابی در کشور عزیزمان خالی است.


> لینک کتاب خودآموز فلسفه در سایت آمازون

> لینک کتاب خودآموز فلسفه در سایت گودریدز


# خرید کتاب خودآموز فلسفه با تخفیف

 

خرید کتاب خودآموز فلسفه ترجمه بهروز حسنی ( نشر نو )

خرید کتاب های مل تامپسون


دوستان عزیزم

شما می توانید نظرات و قسمت های زیبا یا جالب مربوط به کتاب خودآموز فلسفه را در بخش نظرات با بقیه به اشتراک بگذارید.

#کتاب خودآموز فلسفه

به این مطلب امتیاز دهید:

امتیاز شما به این مطلب

لطفا به این مطلب امتیاز دهید!

امتیاز کاربران: 4.7 ( 1 رای)
معرفی کتاب »»  کتاب دنیای سوفی
منبع
mel-thompsonwilkipedia
برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن